Trasa prowadzi ulicami pełnej zieleni dzielnicy, zabudowanej w okresie międzywojennym przeważnie domami warszawskiej inteligencji. Odnajdziemy tu dzieła architektów, które na trwałe wpisały się w dzieje polskiej architektury, oraz miejsca związane z takimi postaciami jak Agnieszka Osiecka czy Pablo Picasso.

The route takes us through a district of tree-lined streets. In the 1920s and 1930s,the district became popular among Warsaw’s intelligentsia, many of whom choseto have their houses constructed in Saska Kępa. A walk through the district will enable us to look at buildings designed by famous architects and to visit placesconnected with such prominent figures as Agnieszka Osiecka or Pablo Picasso.
Park, uznawany za jeden z najpiękniejszych w stolicy, rozciąga się na 58 ha dawnych łąk i pastwisk, które w XVII i XVIII wieku należały do nieistniejącego już miasteczka Skaryszew. Park zaplanował w 1905 r. dyrektor warszawskich parków i ogrodów Franciszek Szanior. Projektowano go według zasady „ile światła, tyle cienia”, która zakłada równowagę pomiędzy obszarami zadrzewionymi a malowniczymi polanami i stawami. Spacer będzie prowadził wzdłuż obwodowej alei, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Zobaczymy pomniki oraz rzeźby parkowe wybitnych polskich rzeźbiarzy okresu międzywojennego.

Skaryszewski Park is considered to be one of Warsaw’s most beautiful parks.It occupies 58ha of former meadows and pastures that formed part of the villageof Skaryszew in the 17th and 18th century. The park was designed in 1905by Franciszek Szanior, the director of all of Warsaw’s parks and gardens. The park was designed according to the rule “as much light as shade”, as a result of which woodland, clearings and ponds are in equilibrium. The route leads clockwise along the alley encircling the park. It allows the visitor to see statues and sculpturesby famous Polish artists from the interwar period.
Trasa poprowadzi przez tereny Kamionka przyłączonego do Warszawy w 1891 r. Dzielnica sięga swą historią do XI wieku, gdy funkcjonowała przeprawa przez Wisłę w tutejszym Kamionie. Ta niegdyś robotnicza część miasta była świadkiem m.in. elekcji dwóch polskich królów.Trasa zaczyna się u zbiegu ulic Zamoyskiego i al. Zielenieckieji prowadzi ulicami Kamionka do Urzędu Dzielnicy Praga Południe.

The route leads us through the streets of Kamionek, incorporated into Warsawin 1891. Its history, however, dates back to the 11th century, when Kamion was famous for its Vistula crossing. This former working-class part of the district was also witness to great historical events, like the election of two Polish kings. The route starts on the corner of Zamoyskiego and Zieleniecka Street and leadsalong the streets of Kamionek to the District Council of Praga Południe.
Spacer po centralnej części dzielnicy, wzdłuż osi ulicy Grochowskiej.

A walk along the central part of the district, mostly along Grochowska Street.
Warto zobaczyć

Other interesting places
Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera
Powszechny Theatre

Jedna z czołowych scen polskich. Teatr rozpoczął działalność 10 lutego 1945 r. w sali dawnego kina Popularnego. Tworzył go zespółaktorów kierowanych przez przedwojennego aktora scen łódzkich– Jana Mrozińskiego. W latach 1970-74 dokonano gruntownej przebudowy budynku teatru. Po jej zakończeniu dyrektorem sceny został wybitny aktor i reżyser Zygmunt Hübner, który dziś patronuje praskiemu teatrowi.

The theatre is one of the leading Polish theatres. It opened on 10th February 1945. The actors worked under the direction of Jan Mroziński, an actor who before the war had worked for the theatre in Łódź. Between 1970 and 1974, the theatre underwent a thorough reconstruction. Upon the completion of the works, Zygmunt Hübner, an actor and director, and now its patron, was nominated the new director of the theatre.

Budynek dawnego obozu przejściowego
Former temporary camp

W budynku przy ul. Skaryszewskiej, w którym obecnie znajduje się szkoła,w latach 1940-44 był ulokowany obóz przejściowy dla tysięcy osób przy­musowo wywożonych na roboty do Niemiec. Najczęściej trafiali tu ludzie pochwyceni w łapankach. Na fasadzie umieszczono pamiątkową tablicę.

The building at no 8 Skaryszewska Street, now housing a school in 1940-44 servedas temporary campfor thousands of people (mostly arrested in round-ups), who wereon their way to labour camps in Germany.

Kościół pw. Chrystusa Króla
Christ the King’s Church

Powstał w 1927 r. Uległ poważnemu zniszczeniu we wrześniu 1939 r.Po odbudowie w 1941 r. świątynia otrzymała istniejącą do dziś fasadę i wieżę. Za nią kryje się współczesna dwupoziomowa świątynia wzniesiona na planie ośmioboku według projektu Janusza Maliszewskiego w latach 1985-89.

The church, established in 1927, was extensively damaged in September 1939. The reconstruction works were completed by the end of 1941 and left the church witha new facade and tower. The 2-level building that is hidden behind is a modern churchconstructed on a octagonal plan (designed by Janusz Maliszewski and constructed between 1985 and 1989).

Rogatki Grochowskie
Grochów Tollboths

Klasycystyczne budynki rogatek miejskich z lat 1820-23, wystawione według projektu Jakuba Kubickiego, wyznaczają dawny przebieg granicy miasta. Rogatki ustawiano niegdyś u wylotu głównych szlaków w celu kontroli ruchui pobierania wymaganych opłat. W jednym budynku urzędował dozorcapolicyjny, w drugim poborca opłat za przejazd. W związku z modernizacją ulicy, rogatkę północną przesunięto w 1961 r., a południową w 2001 r.

These two classical buildings dating back to 1820-23 were designed Jakub Kubickiand mark the former city border that used to run along Lubelska Street. The tollbooths were located at the exit of the main roads in order to control traffic and collect fees.One of the buildings used to be occupied by a police officer, while in the other feeswere collected. When Grochowska was modernised, the northern tollbooth wasrepositioned in 1961, and the southern one in 2001.

Budynki fabryki czekolady E.Wedel
“E. Wedel” factory buildings

Fabryka powstała w latach 1927-30 z inicjatywy Jana Wedla, który produkcję słodkości przeniósł do nowoczesnych gmachów na Pradze z ulicy Szpitalnej w ciasnym warszawskim Śródmieściu. Po wojnie zakłady Wedla uruchomiły swą działalność jeszcze w 1944 jako pierwsza warszawska fabryka. Tu także 18 listopada 1945 r. zabłysnął pierwszy powojenny warszawski neon.

The buildings of the former “E. Wedel” factory were constructed between 1927 and 1930 on the initiative of its owner, Jan Wedel, who decided to move the premises of his chocolate factory from Szpitalna Street in the city centre to the site in Praga.In 1944, Wedel was the first factory in Warsaw to resume production following disruption caused by World War II. The Wedel factory was also the first to have a neon signinstalled on 18th November 1945.

Kościół pw. Matki Boskiej Zwycięskiej
The church of the Virgin Mary Victorious

Powstał w latach 1929-33 według projektu Konstantego Jakimowicza jako wotum dziękczynne za zwycięstwo w wojnie z bolszewikami w 1920 r.We wnętrzu uwagę przyciąga tryptyk w ołtarzu głównym pędzla Bronisława Wiśniewskiego z 1935 r. Ukazuje on w centralnej części Matkę Boską Zwycięską, a także św. Stanisława Kostkę, św. Andrzeja Bobolę orazpostacie i sceny związane z bitwą warszawską 1920 r. W nawie północnej znajduję się tryptyk szkoły włoskiej z 1492 r. Przedstawia on Madonnę adorowaną przez świętych. W nawie tej znajduje się także kaplica,w której ołtarzu umieszczony jest prawdopodobnie XVIII-wieczny obrazMatki Boskiej Berdyczowskiej.

The church was designed by Konstanty Jakimowicz and constucted between 1929 and 1933 as an offering for the victory against the Bolshevik army in 1920. The interior of the church is decorated with a tryptych by Bronisław Wiśniewski from 1935. It represents the Virgin Mary, Saint Andrew Bobola, and the events of the Warsaw Battle of 1920.The North aisle also contains a valuable Italian tryptych dating from 1492. It represents the Virgin Mary worshipped by saints. The altar in the North aisle is adorned withan 18th-century painting representing the Virgin Mary of Berdyczów.

Relikty Cmentarza Kamionkowskiego
Relics of Kamionkowski cementery

Na terenie otaczającym świątynie zobaczymyn relikty cmentarza istniejącego tu od średniowiecza do 1887 r. Do dziś odnajdziemy tu kilkadziesiąt nagrob­ków pochodzących z drugiej połowy XIX w., a także drewnianą dzwonnicę z 1817 r., na której znajdują się dwa stare dzwony – jeden sygnowany datą 1722. Nekropolia stała się miejscem pochówku żołnierzy różnych wyznań i narodowości, którzy polegli w bataliach toczonych na praskiej ziemi. Upamiętnia ich stojący przed kościołem obelisk. Spoczywają tu żołnierzez czasu potopu szwedzkiego, powstania kościuszkowskiego (m.in. polegli4 listopada 1794 r. gen. Jakub Jasiński i gen. Tadeusz Korsak),wojen napoleońskich czy powstania listopadowego.

The church was built on land that from the Middle Ages until 1887, used to serveas graveyard. Several tombstones dating back to the second half of the 19th century and a wooden bell tower containing two bells (one from 1722) have been preserved to this day. The cemetery was a burial place for soldiers of different faiths and nationalities, killed in the various battles that took place in Praga. They are commemorated with an obelisk in front of the church. It is a burial place for soldiers who fought in the Polish-Swedish wars, the Kościuszko Insurrection (i.a. generals Jakub Jasiński and Tadeusz Korsak, killed on 4th November 1794), the Napoleonic Wars and the November Insurrection.

Tablica upamiętniająca elekcje królewskie
Royal elections commemorative plaque

Na zewnętrznych ścianach kościoła Matki Boskiej Zwycięskiej, wśród wielu pamiątkowych tablic, znajduje się tablica upamiętniająca Kamionek jakomiejsce elekcji dwóch polskich królów – Henryka Walezego w 1573 r.i Augusta III Sasa w 1733 r. Inna z tablic przypomina, iż w tej dzielnicy 9 sierpnia 1864 r. urodził się wybitny mąż stanu i polityk – Roman Dmowski.

One of the plaques on the inside walls of the church of the Virgin Mary Victorious commemorates the election of two Polish kings, Henry de Valois in 1573 and August IIIthe Saxon in 1733 that took place in Kamion. Another plaque reminds that on 9th August 1864 Roman Dmowski, a statesman and politician, was born in Praga.

Budynki Polskich Zakładów Optycznych (PZO)
PZO buildings

Hale fabryczne Polskich Zakładów Optycznych przy Grochowskiej zbudo-wano tuż przed ostatnią wojną. Firma powstała w 1921 r. i początkowo działała jako Fabryka Aparatów Optycznych i Precyzyjnych H. Kolberg i Ska (od nazwiska głównego akcjonariusza). W 1923 roku nabyto trzypiętrowybudynek przy ul. Grochowskiej 316, gdzie do niedawna znajdowała sięsiedziba PZO.

The factory buildings at Grochowska Street date back to 1921 and used to housea factory of optical and precision devices, Fabryka Aparatów Optycznych i Precyzyjnych H. Kolberg i Ska (named after the main shareholder). In 1923, the multi-storey buildingat 316, Grochowska was bought; the main office of PZO is still located there.

Zabudowania Zakładów Amunicyjnych
Pre-war ammunition factory buildings

Przy ul. Mińskiej, obok budynku PZO, zachowała się część zabudowań przedwojennych Zakładów Amunicyjnych Pocisk, funkcjonujących od 1920 r. Od strony ulicy stoi stylowy budynek biurowy wraz z ceglaną bramą z lat 1898-99. Po wojnie w zakładach przy Mińskiej ulokowała się Warszawska Fabryka Motocykli produkująca popularne motory WFM i skutery Osa.W 1965 r. zabudowania zostały przejęte przez PZO. Przed współczesnym biurowcem znajduje się głaz upamiętniający miejsce domu, w którym w latach 1917-18 bywał Józef Piłsudski.

On Mińska Street, adjacent to building of PZO, part of the pre-war amunition factory premises have been preserved (Zakłady Amunicyjne “Pocisk” established in 1920).Just off the street stands a beautiful office building with a brick gate from 1898-99. After the war it became home to a motorbike factory that produced popular models like WFM and Osa. It was taken over by PZO in 1965. The boulder with a plaque in front ofthe building commemorates the fact that in 1917-1918 Józef Piłsudski lived there.

Kamienica z wieżyczką
House with a tower

Budynek mieszkalny dla wyższej kadry technicznej Zakładów Pocisk,wybudowany został około roku 1921 prawdopodobnie według projektu znanego architekta Czesława Przybylskiego. Przy budowie wykorzystano mury straszej budowli – do dziś na bocznej ścianie odnajdziemy wykonanąz cegły datę 1914. Dom ma charakterystyczną wieżyczkę z wieńczącą ją glorietą z czterema arkadami wspartymi na kolumienkach.

The building used to serve as residential quarters for senior technical staff of the nearby amunition factory and was constructed in 1921, most probably according to a project by Czesław Przybylski. During the construction works, several walls of an older building were used – a sign on a side wall reads “1914”. The house is crowned with a distinctive tower, on the top of which there are four arcades supported by small columns.

Dawna Fabryka Aparatów Elektrycznych
Former electrical appliances factory buildings

Zabudowania dawnej Fabryki Aparatów Elektrycznych inż. Kazimierza Szpotańskiego. Ogromna fabryka, z elewacjami oblicowanymi szarą cegłą, powstała w latach 1928-36 wg projektu Feliksa Sztompke. Jej zabudowania zlokalizowane wzdłuż wewnętrznej uliczki sięgają aż do ul. Chodakowskiej.Z tej strony w gruntownie zmodernizowanych poprzemysłowych halach mieści się teraz Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej. Dawną przedmiejską zabudowę i klimat zachowały w dużej mierze takie sąsiednie ulice jak Kamionkowska czy Rybna. Na tej ostatniej przetrwała również nawierzchniaz kamieni polnych, tzw. kocie łby, oraz rynsztoki.

The huge building, with walls covered with grey bricks, was designed by Feliks Sztompke and constructed between 1928 and 1936. The buildings are located along a side street and run up to Chodakowska Street. The thoroughly renovated former factory buildings on this side house the lecture halls of Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej. The adjacent Kamionkowska and Rybna Street have preserved their suburbanatmosphere. Rybna has also kept its cobblestoned surface and gutters.

Dawny cmentarz staroobrzędowców
Old Believers’ burial ground

Cmentarz istniał w miejscu niewielkiego skweru przy Grochowskiej (vis‑a‑vis wylotu ulicy Rybnej). Staroobrzędowcy to odłam prawosławia, który powstał w Rosji w połowie XVII w. i sprzeciwiał się reformie rytuału prawosławnego, przeprowadzonej przez patriarchę moskiewskiego Nikona. Prześladowaniw Rosji, emigrowali m.in. do Polski. Nekropolia powstała w pierwszej połowie XIX w. Oprócz staroobrzędowców zostali tu pogrzebani rosyjscy kirasjerzy polegli w bitwie grochowskiej 1831 r. Cmentarz zajmował raptem 0,4 ha i jako nieużytkowany został zlikwidowany w 1961 r. Kilka nagrobków w kształcie kamiennych trumien przeniesiono na cmentarz prawosławny na Woli.

A small park located at Grochowska Street (opposite the exit of Rybna Street), used to serve as a burial ground for Old Believers (a fraction of the Orthodox Church, established in the mid-17th century in Russia by those who opposed the reform of the Orthodox ritual). Persecuted for their convictions in Russia, Old Believers emigrated i.a. to Poland.The necropolis was established in the first half of the 19th century and also served asa burial ground for Russian cuirassiers killed in the Grochów Battle of 1831. The cemetery was closed in 1961. A few tombstones were relocated to orthodox cemetery at Wola.

Rzeźba warszawskiej Syrenki
The Warsaw Mermaid

Przed gmachem Urzędu Dzielnicy Praga Południe znajduje się mało znana rzeźba warszawskiej syrenki. Filigranowa postać trzyma w rękach nie tarczęi miecz, lecz bukiet kwiatów. Rzeźba dłuta Jerzego Chojnackiego powstaław 1973 r. i pierwotnie ustawiona była na Saskiej Kępie przed nieistniejącym już kinem Sawa przy placu Przymierza.

The sculpture located in front of the District Council of Praga Południe is one of the lesser-known representations of Warsaw’s mermaid. Instead of a shield and a sword, the dainty figure holds in her hands a bunch of flowers. The sculpture was made in 1973 by Jerzy Chojnacki and originally stood in Saska Kępa, on Przymierza Square.

Budynek Instytutu Weterynaryjnego
Former Veterinary Institute buildings

Stylowe zabudowania dawnego Instytutu Weterynaryjnego wzniesionow latach 1898-1900 wg projektu Władimira Pokrowskiego. Na siedzibęuczelni wybrano nieprzypadkową lokalizację, gdyż po sąsiedzku, w miejscu dzisiejszego parku, znajdowało się targowisko koni i bydła. StudentemInstytutu w latach 1886-88 był m.in. Stefan Żeromski, ale na zajęcia uczęszczał na ul. Smolną, gdzie wówczas znajdowała się siedziba uczelni.W 1918 r. Instytut został wchłonięty przez Uniwersytet Warszawski.Po wojnie został przejęty przez Szkołę Główną Gospodarstwa Wiejskiego.

The buildings of the former Veterinary Institute were designed by Władimir Pokrowskiand constructed between 1898 and 1900. The choice of location was not random,for the adjacent plot of land, today occupied by a park, used to serve as a market for cattle and horses. The writer Stefan Żeromski was a student of the school in 1886-88, however he used to attend lectures in the city centre, on Smolna Street, where the main building of the Institute was located. In 1918, it became part of Warsaw University and later taken over by Warsaw University of Life Sciences.