kontrast kontrast • powiększanie tekstu czcionka normalna czcionka większa czcionka największa • wersja wai tryb wai Powrót do wersji graficznej

Menu strony

Lewe menu

Urząd

Godziny otwarcia:

Poniedziałek: 8:00 - 18:00*

Wtorek - Piątek: 8:00 - 16:00

 

*w poniedziałki w godzinach 16:00 - 18:00 dyżury pełnią pracownicy:

- Wydziału Obsługi Mieszkańców

- Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich

- stanowisk kasowych Wydziału Budżetowo-Księgowego

- Urzędu Stanu Cywilnego

 

Terenowy Punkt Paszportowy czynny jest w godzinach:

poniedziałek: 10:00 - 17:30

wtorek - piątek: 8:00 - 15:30

Opłaty paszportowe i geodezyjne wyłącznie gotówką

 

Adres: ul. Grochowska 274
03-841 Warszawa


Centrala urzędu 22 44 35 555


urzad@pragapld.waw.pl

Saska Kępa

Opublikowany:

Saska Kępa obejmuje część terenów dawnej wyspy-kępy, odciętej od lewego brzegu Wisły, a następnie - wskutek akumulacji osadów rzecznych - połączonej z brzegiem prawym. Pozostałością starorzecza Wisły jest dzisiejsze Jeziorko Kamionkowskie. Od XIV w. Kępa należała do Solca i nosiła nazwę Kępy Soleckiej, a następnie Kępy Kawczej. Do XVII w. była niezamieszkana. Wykorzystywano ją jako żywy magazyn chrustu i wikliny na płoty, do produkcji koszy oraz budowy wałów i grobli zabezpieczających brzegi Wisły.

 

Osadnictwo na Kępie datuje się od 1628 roku. Jako pierwsi zamieszkali tu koloniści holenderscy, popularnie zwani Olędrami, którzy przybyli do Polski w poszukiwaniu schronienia przed prześladowaniami religijnymi we własnym kraju. Od tego czasu pojawia się kolejna nazwa - Kępa Olęderska (Holenderska) . Przybysze trudnili się hodowlą, warzywnictwem i rolnictwem.

 

W 1656 r. Kępa znalazła się w zasięgu warszawskiej bitwy ze Szwedami i w czasie trzydniowych walk uległa zniszczeniu. Wydarzenia te upamiętnia wzniesiony w 1926 r. obelisk stojący na pozostałości nieistniejącego już Wału Gocławskiego. Z tego też roku pochodzi najstarszy zapis ikonograficzny Kępy - rycina szwedzkiego inżyniera i rysownika Erika Jöhsena Dahlberga - żołnierza armii Karola X Gustawa. Pod koniec XVII wieku tereny Kępy dzierżawili m.in. Ernest Denhoff i Jakub Sobieski.

 

Kolejne zniszczenia Kępy nastąpiły w latach 1701-1711, w okresie tzw. wojny północnej, gdy na jej terenach obozowały kolejno wojska szwedzkie, saskie i rosyjskie. Ponownie wojska saskie i rosyjskie stacjonowały tu w 1733 roku w czasie walk o koronę polską, prowadzonych między stronnikami Stanisława Leszczyńskiego i Augusta III Sasa, wybranego w tymże roku królem w czasie elekcji na polach sąsiedniego Kamionu. W latach 1708-12 zaraza morowa zdziesiątkowała ludność Kępy.

 

Podczas szturmu Pragi, 4 listopada 1794 roku bronił Saskiej Kępy - jako przedpola Pragi - 2,5-tysięczny korpus ppłka Władysława Jabłonowskiego (później generała w Legionach Dąbrowskiego, dowódcy Legii Nadwiślańskiej, wysłanego przez Napoleona do walk z powstańcami murzyńskimi na Santo Domingo, gdzie zmarł na żółtą febrę). Przedpole to obejmowało odcinek między Wisłą, a rozlewiskami wówczas jeszcze nieuregulowanego Jeziorka Kamionkowskiego. Obrońcy nie zdołali powstrzymać przeważających sił nieprzyjaciela, który tą drogą dotarł do centrum Pragi.

 

Od lat dwudziestych XIX w., a w szczególności w drugiej jego połowie, Saska Kępa staje się miejscem niedzielnego wypoczynku mieszkańców Warszawy. Powstają tu lokale rozrywkowe ("Pod Dębem", "Prado", "Pod Orzechem"), strzelnice, kręgielnie, huśtawki i inne tereny zabaw. Goście przybywają tu głównie wodą: statkami, łodziami i krypami, a także pieszo, bryczkami i wozami przez most na łasze wiślanej odgradzającej wówczas Kępę od Pragi, istniejący naprzeciw dzisiejszej ul. Kępnej.

 

W 1864 r. mieszkańcy Saskiej Kępy uzyskali status włościan i nie musieli już płacić miastu czynszu dzierżawnego. Administracyjnie Kępa jako wieś włączona została do gminy Wawer.


Początek XX wieku przynosi ożywienie rozwoju Saskiej Kępy, głównie za sprawą zbudowania Mostu Mikołajewskiego (obecnie Most Poniatowskiego, zwanego przekornie przez Warszawę mostem Trzecim (1904-1913). Wówczas też usypano Wał Miedzieszyński (1906-1912) i groblę obecnej Alei Zielenieckiej oraz założono Park Skaryszewski (1905-1915) wg projektu Franciszka Szaniora. Opracowano też pierwszy projekt rozparcelowania terenów pod stałą zabudowę miejską (1910-11). Wybuch I wojny światowej, a następnie wysadzenie (1915) mostu przez wycofujących się Rosjan, wstrzymały rozwój Saskiej Kępy.

 

W kwietniu 1916 r. Saska Kępa zastała włączona do Warszawy, co stworzyło perspektywę przekształcenia jej w nowoczesną dzielnicę mieszkaniową. Nastąpiło to dopiero po odwodnieniu jej terenów i odbudowie Mostu Poniatowskiego (1921-1926). Styl zabudowy Saskiej Kępy lat dwudziestych i trzydziestych stanowi obraz kierunków dominujących w architekturze polskiej tamtych lat, od stylów historyzujących (dworkowy i klasycystyczny) po skrajny funkcjonalizm. Przy ul. Francuskiej, stanowiącej oś Saskiej Kępy, zbudowano kamienice czynszowe, a przy mniejszych uliczkach - wille i dworki. Do najciekawszych obiektów należą budynki: przy ul. Zakopiańskiej 9c (projektował B.Pniewski), przy ul. Katowickiej 9 (B.Lachert i J.Szanajca), u zbiegu ul. Obrońców i Miedzeszyńskiej (L.Korngold) oraz u zbiegu ul. Francuskiej i Zwycięzców (L.Korngold i P.Lubiński).

 

Podczas oblężenia Warszawy we wrześniu 1939 roku odcinka Saskiej Kępy broniły III/336 pp., II/26 pp. i 103 batalion strzelecki, wspomagane przez inne pododdziały. Podczas dwutygodniowych uporczywych walk nie oddały one swoich stanowisk.

 

W okresie okupacji niemieckiej, z racji swego statusu społecznego, Saska Kępa była miejscem intensywnej działalności oświatowej. W prywatnych mieszkaniach prowadzono komplety dla uczniów szkół średnich oraz zajęcia dla słuchaczy tajnych wyższych uczelni, zwłaszcza Uniwersytetu Warszawskiego.

 

12 września 1944 r. weszły na Saską Kępę oddziały radzieckiej 175 DP, które po czterech dniach zluzowały jednostki polskiej 3DP i natychmiast przystąpiły do forsowania Wisły na Czerniaków, pozostający jeszcze w rękach powstańców. Forsowanie to kontynuowano przez następne dni, lecz wskutek znacznej przewagi niemieckiej zdziesiątkowane oddziały zostały zmuszone do powrotu na prawy brzeg Wisły.

 

Po II wojnie światowej w sąsiedztwie międzywojennej zabudowy wzniesiono kilka nowych osiedli mieszkaniowych, zbudowano Szpital Dziecięcy przy ul. Niekłańskiej oraz wzniesiono nowoczesny kościół p.w. św. Boboli. W 1964 r. wybudowano przy brzegu Saskiej Kępy ujęcie wody zwane popularnie "Grubą Kaśką", za pomocą którego czerpie się wodę spod dna Wisły, przefiltrowaną przez naturalny filtr z rzecznego piasku. Ujęcie dostarcza wodę m.in. dla obszaru Pragi Południe.

 

W 1955 r. między Wisłą a Aleją Zieleniecką zbudowano największy sportowy stadion stolicy - Stadion X-lecia, który od 1989 r. wykorzystywany jest jako miejsce największego targu Europy - tzw. "Jarmarku Saskiego". 17 czerwca 1983 roku podczas II pielgrzymki do Polski na Stadionie X-lecia Jan Paweł II wygłosił historyczną homilię.

 

W 1974 r. Saską Kępę przecięła wielka arteria komunikacyjna - Trasa Łazienkowska. W latach 90-tych zbudowano osiedle mieszkaniowe na południowej stronie ul. Zwycięzców, a w 2001 r. obok byłego kina "Sawa" oddano do użytku apartamentowiec Exbud-Plaza.

 

 

 

646

Pozostałe artykuły w tym samym dziale co Saska Kępa